با آغاز دهه ی هشتاد و تسریع روند خشک شدن دریاچه ی ارومیه، متخصصان حوزه ی محیط زیست این واقعه را یک مسئله ی زیست محیطی بسیار حیاتی عنوان کردند و همین امر سبب واکنشهای مختلف شهروندان استانهای مجاور دریاچهی ارومیه گشت. با توجه به این که واکنشهای مذکور، گروههای مختلفی از مردم را در بر میگرفت و تا امروز نیز تداوم داشته است، از آن تحت عنوان «کنش جمعی خشک شدن دریاچه ی ارومیه» یاد شده است. در این مقاله، با اتکاء به چارچوب مفهومی مناسب و با روش اسنادی تلاش شده این کنش جمعی زیست محیطی مورد مطالعه قرار گیرد. آن چه که بررسی این جنبش را حائز اهمیت کرده و به پیچیدگیهای تحلیلی آن افزوده است، نقش گروههای اجتماعی مختلف موجود در آذربایجان جهت پیش بردن آن میباشد. این امر طوری است که فعالان محیط زیست، هویتطلبان و ملیگرایان قومی و بخشی از مردم عادی جامعه همچون بازاریان و طرفداران تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز و ... همگی با استفاده از ابزارها و فضاهای عمومی در دسترس، سعی در رساندن صدای خود و بیان مطالبات خود دارند. نتایج پژوهش نشان می دهد که کنش جمعی خشک شدن دریاچه ارومیه ابتدا با کنش فعالان زیست محیطی مطرح شده و بعد ها توسط گروه های سیاسی قومی- زبانی تصرف شده و تداوم یافته است. به بیان دیگر کنش جمعی قومی تحت لوای بحران زیست محیطی زیست کرده و به حیات خود ادامه می دهد و همین امر به کنش وجهه سیاسی بخشیده و مانع فعالیت سمن ها و نهادهای ذیربط برای مدیریت بحران زیست محیطی دریاچه ارومیه شده است.

هدف از بررسی مواد در مقیاس نانو، یافتن طبقه جدیدی از مصالح با عملکردهای نوین است، که آن ها را می توان به عنوان مصالحی با عملکرد ویژه و چندمنظوره بیان نمود. با توجه به تحقیقات وسیعی که در سال های اخیر در موضوع اندرکنش خاک و آلودگی صورت گرفته است در زمینه فرایند اندرکنش آلاینده های فلز سنگین و نانورس ها تحقیقات قابل توجهی انجام نشده است. آلاینده فلز سنگین مس، به عنوان یکی از آلاینده های فلز سنگین متداول در پروژه های ژئوتکنیک زیست محیطی شناخته شده است. بر این اساس هدف این پژوهش مطالعه رفتار ژئوتکنیک زیست محیطی نانورس ها و نانورس های اصلاح شده با کربنات از نظر قابلیت جذب آلاینده فلز سنگین مس بوده است. برای دستیابی به این هدف، با انجام یک سری آزمایش های ژئوتکنیک زیست محیطی، فرایند اندرکنش نانورس و آلاینده فلز مس مطالعه شده است. بررسی ظرفیت بافرینگ و میزان نگه داری فلز مس به وسیله نانورس های اصلاح شده در حضور کربنات نشان می دهد که بخش قابل توجهی از ظرفیت بافرینگ و قابلیت خاک در نگه داری آلاینده، ناشی از حضور کربنات است. نتایج تحقیق حاضر بیان گر آن است که در نمونه های بنتونیت، کائولینیت و چهار نانورس کلوزایت، ترتیب قابلیت نگه داری آلودگی به-صورت ذیل بوده است:Bentonite>CloisiteÒNa+>Kaolinite>CloisiteÒ30B>CloisiteÒ20A>CloisiteÒ15Aلیکن با افزایش درصد کربنات ترتیب قابلیت نگه داری آلاینده توسط نمونه های رسی فوق تغییر می-کند. هنگامی که نمونه های نانورس با 8% کربنات اصلاح می شوند، ترتیب قابلیت نگه داری آلودگی فلز سنگین مس توسط نمونه ها به صورت ذیل بوده است:CloisiteÒNa+>CloisiteÒ15A³CloisiteÒ20A>CloisiteÒ30B>Bentonite

با وجود تحقیقات مختلف در کاربرد نانو رس ها در طرح های مختلف مهندسی، در زمینه کاربرد ژئوتکنیک زیست محیطی نانورس ها، تحقیقات قابل توجهی صورت نگرفته است. در این پژوهش امکان استفاده از نانورس ها برای جذب آلاینده های فلز سنگین مورد مطالعه آزمایشگاهی قرار گرفته است. با انجام آزمایش های ژئوتکنیک زیست محیطی، اندرکنش چند نانورس و کانی های رسی کائولینیت و بنتونیت با آلاینده های فلزی سرب و مس مطالعه شد. بررسی ظرفیت بافرینگ، میزان نگهداری آلاینده توسط نانو رس، و نتایج پراش اشعه ایکس نشان داد که در مقایسه ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC)، سطح مخصوص و کربنات، بخش قابل توجهی از ظرفیت بافرینگ خاک ناشی از حضور کربنات است و CEC دومین عامل در این اندرکنش است. با حضور آلاینده سرب در خاک، شدت قله اصلی کلیه نمونه ها در پراش اشعه ایکس کاهش نشان داد. در نانو رس کلوزایت 15A که کمترین مقدار جذب آلاینده را داشت بعد از اندرکنش با آلاینده، کمترین کاهش شدت قله (200Cps) دیده شد. همچنین نتایج نشان داد که در نمونه های مورد مطالعه، ترتیب قابلیت نگهداری آلاینده عبارتست از: Bentonite>CloisiteÒNa+>Kaolinite>CloisiteÒ30B>CloisiteÒ20A>CloisiteÒ15A

آلودگی های نفتی در مسیر خطوط لوله انتقال فرآورده های نفتی پیامدی اجتناب ناپذیر از افزایش جمعیت و صنعتی شدن جوامع است که علاوه بر تاثیرات منفی زیست محیطی، مانند آلودگی سفره های آب زیرزمینی و خاک، باعث تغییراتی در خصوصیات ژیوتکنیکی خاک محل می شود. تغییرات خصوصیات مهندسی خاک ها می تواند به گسیختگی خاک و عملکرد نامطلوب خطوط انتقال منجر شود. ازین رو، در این پژوهش آثار خط لوله انتقال نفت شمال کشور بر محیط زیست، با به کارگیری پارامتر های ژیوتکنیک در زمان بهره برداری، ارزیابی شد. روش مورد استفاده برای ارزیابی ماتریس ایرانی بود. با تجزیه وتحلیل ماتریس ایرانی مشخص شد تعداد آثار میانگین جبری منفی در ستون برابر با 5 عدد و تعداد پیامدهای میانگین جبری منفی در ردیف برابر با 5 عدد است که در این بین تعداد پیامد های منفی کمتر از 1/3-در ستون مربوط به تغییر مسیر رودخانه، ایجاد بند، و ریسه کردن و در ردیف مربوط به لغزش و آلودگی خاک است. نتایج مطالعات آزمایشگاهی جهت بررسی میزان اثر آلودگی خاک بر پارامتر های ژیوتکنیکی نشان داد مقاومت تک محوری نمونه ها 22 درصد کاهش یافته است. همچنین، تحلیل گسیختگی خاک به وسیله نرم افزار PLAXIS نیز نشان داد با تغییر زاویه مسلح کننده ها از 20 به 23 درجه ضریب اطمینان شیروانی خاک به کمتر از حداقل ضریب اطمینان در آیین نامه کاهش می یابد. در نهایت، پیشنهاد شد جهت کاهش آثار و پیامد های منفی پروژه سعی شود تا حد امکان خطوط لوله از مناطق جنگلی و شیب دار عبور داده نشود.

تغییر خصوصیات ژیوتکنیکی و ریزساختاری خاک رسی در شرایط اسیدی و قلیایی، موضوع کاربرد خاک های رسی در پروژه های ژیوتکنیکی و ژیوتکنیک زیست محیطی را با چالش روبرو کرده است. در سال های اخیر برای استفاده در مراکز دفن زباله، استفاده از لایه های رسی با دامنه خمیری کم در زیر لایه رسی با دامنه خمیری زیاد، توصیه شده است. کم تر بودن تغییرات خصوصیات مهندسی خاک های با دامنه خمیری کم یکی از علت های اصلی استفاده از آن ها در مراکز دفن زباله است. هدف این پژوهش، تعیین تاثیر pH اولیه کایولینیت بر برخی خصوصیات ژیوتکنیکی و ژیوتکنیک زیست محیطی آن است. برای دستیابی به هدف فوق، در این تحقیق با اضافه نمودن اسید و یا قلیا به کایولینیت، نمونه های کایولینیت دارای pH متفاوت تهیه شد. سپس با انجام یک سری از آزمایش های ریزساختاری و درشت ساختاری بر روی نمونه های کایولینیت دارای pH های متفاوت (3، 5، 9 و 12)، تغییرات برخی خصوصیات آن مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد اگرچه تغییر pH اولیه نمونه رسی کایولینیت، در منحنی دانه بندی، منجر به تغییرات بیش از 52% در ابعاد دانه های هم اندازه رس شده است، لیکن با تغییر pH اولیه نمونه رسی کایولینیت، نتایج آزمایش های حداکثر وزن مخصوص خشک، حدروانی، دامنه خمیری، تک محوری و اشعه ایکس در pH های 3، 5 و 12 نسبت به نمونه کایولینیت طبیعی (pH=8-9)، حداکثر تا 7% تغییر کرده است. بر اساس نتایج تحقیق حاضر به علت ثبات نسبی خصوصیات کایولینیت در شرایط اسیدی و قلیایی، استفاده از آن به عنوان لایه تحتانی در بستر مرکز دفن زباله های شهری و صنعتی دارای توجیه مناسبی است.

جوامع روستایی ارتباط تنگاتنگی با محیط پیرامون خود دارند که بسیاری از ویژگی های آن ها منجر به توسعه کارآفرینی و تقویت اقتصاد روستایی می گردد و بعضی دیگر، توسعه کارآفرینی را با محدودیت مواجه ساخته، پیشرفت اقتصادی را به تأخیر می-اندازند. با توجه به اثرات محدودیت های کالبدی و زیست محیطی بر توسعه کارآفرینی در روستاهای پیرامونی مرز و تالاب بین المللی هامون، هدف پژوهش حاضر، تحلیل اثرات این محدودیت ها در روستاهای بخش قرقری شهرستان هیرمند می باشد. این تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است که در آن از روش اسنادی برای بررسی سوابق و تبیین مسئله و از روش پیمایشی (با ابزار مصاحبه و تکمیل پرسشنامه) برای جمع آوری داده های مورد نیاز در سطح روستا استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل سرپرستان خانوارهای ساکن در محدوده موردمطالعه می باشد که با توجه به تعداد خانوارهای ساکن در محدوده موردمطالعه و استفاده از فرمول کوکران، تعداد 348 نمونه برای تکمیل پرسشنامه های تحقیق محاسبه گردید. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی و تحلیلی، مدل ARAS و نرم افزارهای SPSS، Choice Expert و ArcGIS انجام گردیده است. نتایج مدل ARAS در بررسی شدت محدودیت های کارآفرینی در روستاهای موردمطالعه نشان می دهد که محدودیت های کالبدی در 6/58 درصد از روستاها و محدودیت های زیست محیطی نیز در 9/68 درصد از روستاها در سطح شدید یا بسیار شدید می باشد. همچنین بر اساس نتایج آزمون فریدمن، محدودیت های ناشی از وجود دیوار مرزی با میانگین 487/0 و محدودیت دسترسی به منابع آب با میانگین 393/0 به ترتیب بالاترین محدودیت های کالبدی و زیست محیطی را در بین محدودیت های متنوع در هر بعد به خود اختصاص می دهند.

اکثر صنایع و پالایشگاه ­های جنوب ایران بر روی بستر مارنی قرار دارند. خاک ­های مارنی از لحاظ ژئوتکنیکی و ژئوتکنیک زیست محیطی در حالت خشک و مرطوب رفتار کاملاً متفاوتی دارد. حساسیت زیاد خاک ­های مارنی در حضور رطوبت و آلاینده ­های آلی می­تواند در پروژه ­های مهندسی مشکل­ آفرین شود. از این­رو هدف این مقاله، مطالعه رفتار ژئوتکنیکی و ژئوتکنیک زیست­ محیطی خاک مارن در معرض آلاینده آلی نفت خام است. بدین­ منظور به خاک مارن مقادیر 0، 2، 5، 10، 15، 20 و 30 درصد وزن خشک خاک نفت خام افزوده شد، سپس با انجام آزمایش ­های مختلف ژئوتکنیکی (مقاومت فشاری محصورنشده، وارفتگی، حدود اتربرگ، نفوذپذیری) و ریزساختاری (XRD و SEM) تأثیر آلاینده نفت خام بر خصوصیات ژئوتکنیکی و ژئوتکنیک زیست محیطی خاک مارن بررسی شده ­است. از مهم­ترین نتایج مقاله حاضر، پایداری خاک مارن در برابر وارفتگی در حضور آلاینده آلی نفت خام است. افزایش میزان نفت خام در خاک منجر به تغییر دامنه خمیری و تغییر رفتار خاک از رس با خاصیت خمیری زیاد (CH) به سیلت با خاصیت خمیری زیاد (MH) شده ­است. پایش ریزساختاری خاک ­های مارنی تحت آزمایش پراش اشعه ایکس (XRD) نشان می­دهد که افزایش غلظت آلاینده نفت خام باعث تغییر محسوسی در قله اصلی کانی ­های رسی نشده­ است. تصاویر (SEM) نیز بیانگر ایجاد ساختار فلوکوله با افزایش غلظت آلاینده است. از سوی دیگر حضور 30% آلاینده آلی نفت خام موجب شده، مقاومت فشاری خاک مارن با کاهش 88% از kPa880 به kPa104 شده ­است.

علی رغم تحقیقات وسیعی که در سال های اخیر در موضوع اندرکنش خاک و آلودگی صورت گرفته است در زمینه افزایش قابلیت نگهداری آلودگی توسط نانورس ها تحقیقات قابل توجهی انجام نشده است. همچنین ارزیابی تحقیقات گذشته بیانگر آن است که در پژوهش های انجام شده تاکنون، به قابلیت های ویژه نانورس ها در جذب و نگهداری آلاینده های فلزی توجه کاملی معطوف نشده است. بر این اساس هدف این پژوهش اثبات ویژگی خاص نانورس ها در جذب و نگهداری آلاینده های فلز سنگین است. در این راستا با انجام یک سری آزمایش های ژئوتکنیک زیست محیطی، رفتار ژئوتکنیک زیست محیطی چند نمونه نانورس و نیز فرآیند اندرکنش نانورس-آلاینده فلز سنگین مورد مطالعه قرار گرفته است. به منظور مطالعه و مقایسه رفتار ژئوتکنیک زیست محیطی نانورس با بنتونیت و اثبات قابلیت خاص نانورس ها در جذب و نگهداری آلاینده های فلز سنگین، درصدهای مختلف کربنات به نمونه های نانورس مورد مطالعه اضافه شد. با انجام یک سری آزمایش های ژئوتکنیک زیست محیطی شامل آزمایش های قابلیت جذب و نگهداری آلودگی بر نمونه های نانورس، قبل و بعد از اضافه نمودن کربنات، نشان داده شده است که قابلیت جذب بیشتر در نمونه بنتونیت در مقایسه با نمونه های نانورس صرفا به واسطه درصد قابل توجه کربنات (8%) در این نمونه است. به طوری که نمونه های نانورس غنی شده با این میزان کربنات از قابلیت جذب بیشتری نسبت به نمونه بنتونیت برخوردارند. در این مقاله همچنین فرآیند اندرکنش آلاینده و نانورس به کمک انجام آزمایش های اشعه ایکس مطالعه شده است. اگرچه نتایج آزمایش های ظرفیت بافرینگ و میزان نگهداری فلز سنگین سرب به وسیله نانو ذرات اصلاح شده در حضور کربنات نشان می دهد که در مقایسه تاثیر سطح مخصوص خاک و درصد کربنات نمونه، بخش قابل توجهی از ظرفیت بافرینگ و قابلیت خاک در نگهداری آلاینده، ناشی از حضور کربنات است، لیکن بیشتر بودن ظرفیت بافرینگ نانورس های غنی شده در مقایسه با بنتونیت، بیانگر کارائی نمونه های نانورس در جذب و نگهداری آلاینده های فلز سنگین است که این موضوع به سطح مخصوص بسیار بزرگ نمونه های نانورس نسبت داده شده است. نتایج تحقیق حاضر نشان می دهد که در نمونه های بنتونیت، کائولینیت و چهار نانورس کلوزایت، ترتیب قابلیت نگهداری آلودگی نمونه های بنتونیت، کائولینیت و نانورس های فاقد کربنات به صورت ذیل بوده است: Bentonite>Cloisite®Na+>Kaolinite>Cloisite®30B>Cloisite®20A>Cloisite®15A این در حالی است که با افزایش درصد کربنات، ترتیب قابلیت نگهداری آلاینده توسط نمونه های رسی فوق تغییر می کند. به نحوی که هنگامی که نمونه های نانورس با 8% کربنات غنی می شوند ترتیب قابلیت نگهداری آلودگی توسط نمونه ها به صورت ذیل بوده است: Cloisite®Na+>Cloisite®15A>Cloisite®20A>Cloisite®30B>Bentonite

هدف از این پژوهش بررسی تاثیر استراتژی زیست محیطی شرکت، تعهد مدیریت ارشد و عدم اطمینان زیست محیطی با تاکید بر نقش حسابداری مدیریت زیست محیطی، بر عملکرد زیست محیطی شرکت است. این پژوهش مبتنی بر مدل معادلات ساختاری است. ابتدا 84 شرکت دارای گواهینامه ایزو 14001 که در بورس اوراق تهران فهرست شده اند جمع آوری شد. سپس ب طور تصادفی برای 176 نفر از مدیران این شرکت هاپرسشنامه ارسال شد که از این میان تعداد 152 پرسشنامه دریافت شد. نرخ بازگشت پرسشنامه ها 86 درصد است. از بارهای عاملی، میانگین واریانس استخراج شده و قابلیت اطمینان حاصل از تجزیه و تحلیل مدل اندازه گیری برای تمام متغیرها استفاده شد. روایی تبعیضی یا روایی متقابل همه متغیرهای پنهان در مدل را با استفاده از معیار فورنر-لارکر و نسبت ناهمگونی همترازی مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج این پژوهش نتایج نشان می دهد که استراتژی های زیست محیطی بر عملکرد زیست محیطی شرکت ها تاثیر مثبت معناداری دارند. استراتژی های زیست محیطی تأثیر مثبت غیر مستقیمی بر عملکرد زیست محیطی شرکت از طریق حسابداری مدیریت زیست محیطی دارند. تعهد مدیریت ارشد بر عملکرد زیست محیطی سازمانی تاثیر مثبت معناداری دارد. تعهد مدیریت ارشد بر عملکرد زیست محیطی شرکت از طریق حسابداری مدیریت زیست محیطی تاثیر غیرمستقیم مثبت معناداری دارد. عدم اطمینان محیطی درک شده بر استفاده از حسابداری مدیریت زیست محیطی تاثیر مثبت معناداری دارد.